Temel Tasarım bu ünitede;
sanat-tasarım eleman [nokta, çizgi, renk, doku, ton, valör (değer),
şekil,mekân (uzam), biçim-form] ve ilkelerini [denge, ritim, vurgu,
hareket, birlik, çeşitlilik, zıtlık (kontrast), oran-orantı] kullanarak
fikir oluşturulması ve oluşturulan fikirlerin kodlama, taslak, teknik
çizim, maket vb. ile ifade edilmesi amaçlanmıştır.
TT.7.2.1. Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve
ilkelerini algılayabilme
a) Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini
gözlemler.
b) Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini
karşılaştırır.
TT.7.2.2. Çevresindeki bir ürünü veya eseri yeniden
yorumlayabilme
a) Bir ürünün veya eserin içeriğini inceler.
b) Bir ürünü veya eseri bağlamdan kopmadan dönüştürür.
c) Bir ürünü veya eseri anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi
ifadeleriyle yeniden ifade eder.

TT.7.2.3. Sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak analoji
yapabilme
a) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak analoji yapacağı konuyu
belirler.
b) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak doğrudan benzerliği
olan veya birbirini andıran iki unsuru ilişkilendirir.
c) İlişkilendirilen unsurları sözel, görsel, soyut ve nesnel olarak
yansıtır.
TT.7.2.4. Sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak özgün bir
tasarım oluşturabilme
a) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak taslak oluşturur.
b) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak tasarımı ürüne
dönüştürür.
Anahtar Kavramlar biçim-form, birlik, çeşitlilik, çizgi, denge, doku,
hareket, mekân, nokta, oran-orantı, renk, ritim, şekil, valör (değer),
vurgu, zıtlık.
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde
araştırma sunuları, performans değerlendirme formu, uygun boyutlarda
hazırlanacak tasarımlar ele alınabilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden sanat-tasarım eleman ve
ilkelerini kullanarak özgün bir tasarım ürünü oluşturması ve ürününü
tasarım kararlarıyla birlikte (eleman/ilke seçimi, amaç, hedef kitle,
estetik gerekçe) kısaca açıklaması istenebilir ve dereceli puanlama
anahtarı, öz ve akran değerlendirme formları kullanılarak
değerlendirilebilir.
ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller Öğrencilerin fikirlerini görselleştirmek için ilgili araç
gereci tanıdıkları, bunların nasıl kullanıldığını bildikleri kabul
edilmektedir.
Öğrencinin çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma,
yapıştırma gibi teknikleri uygulayabileceği kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci
Tasarım eleman ve ilkelerinin yaşantılarındaki rolünü irdelemelerini
sağlamak adına “Renk olmasaydı yaşam nasıl olurdu?” gibi sorularla derse
giriş yapılabilir.
Çevresinde gördüğü zıtlıkları ifade etmesi istenebilir. Bu yolla
boş-dolu, koyu-açık, uzun-kısa, yatay-dikey, yakın-uzak gibi zıtlıklara
ulaşması ve bunların nesne ve tasarımlar üzerinde nasıl bir etki
yaptığının sorgulanması sağlanabilir.
Köprü Kurma Doğadaki renk oluşumlarını ifade etmeleri istenebilir.
“Günlük hayatta sık karşılaşılan poster ve afişlerin dikkat çekmesini
hangi renkler sağlar?”,
“Giydiğiniz kıyafetlerde hangi renk, desen ve dokuları tercih
edersiniz?”, “Ambulansın ve polis arabalarının siren lambalarının rengi
tesadüfen mi seçilmiştir?”, “Savaş gemileri neden gri renklidir?” gibi
sorularla sanat-tasarım ilke ve elemanlarının günlük yaşamda kullanımını
sorgulayarak fark etmeleri sağlanabilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
TT.7.2.1. Öğrencilerin sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin önemini
vurgulamak için sınıfa getirilen renkli poster, afiş, kitap, heykel,
ürün vb.den birini seçmeleri, örnek üzerinde sanat tasarım eleman ve
ilkelerini gözlemlemeleri istenir (E3.2). Öğrencilerin ürün-eser
üzerindeki sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin nasıl kullanıldığını fark
etmeleri sağlanır.
Gösterilen örneği inceleyerek
sanat-tasarım elemanlarının (nokta, çizgi, renk, doku, biçim-form vb.)
ve ilkelerinin (denge, ritim, vurgu, hareket, birlik, çeşitlilik,
oran-orantı vb.) ne anlama geldiğini kendi ifadeleriyle açıklamaları
beklenir. Bu süreçte renk, desen, doku gibi duyusal özelliklerin estetik
algı ile ilişkisini fark ederek bu kavram ve bileşenleri ifade etmeleri
sağlanır (E3.3, SAB2, SDB2.1, OB4, D7.1). Öğrencilerin örneklerden yola
çıkarak sanat-tasarım elemanlarını ve ilkelerini ürün-eserüzerinde
göstermeleri beklenir (KB2.10). Bir afiş ile bir tekstil ürünü
karşılaştırılarak afişteki vurgu ve hareketin nasıl sağlandığı
tekstildeki renk ve desenlerin nasıl kullanıldığını değerlendirmesi,
görsel bileşenlerindeki benzerlik ve farklılıkları belirlemeleri
sağlanır.
Öğrencilerin geleneksel sanatları ve yerel kültürü fark etmeye yönelik
eserler seçmeleri teşvik edilir (D7.3, OB4, OB5).
TT.7.2.2.
Öğrencilerden bir sanat eserini veya bir tasarım ürününü (sanat-tasarım
eleman ve ilkelerini dikkate alarak) incelemeleri ve değerlendirmeleri
beklenir. Ayrıca bu üründe ekleme veya çıkarmalar yaparak ürünü
bağlamından koparmadan dönüştürerek çizim ve renklendirme yoluyla
yeniden ifade etmeleri sağlanır (OB4).
TT.7.2.3.
Öğrencilerden tasarımla ilgili bir konu-problem belirlemeleri ve buna
yönelik inceleme yapmaları istenir.
Tasarım fikrini geliştirme sürecinde seçilen konu ile doğrudan
benzerliği olan veya birbirini andıran iki unsuru ilişkilendirerek
analoji yapması (organ bağışı ile ilgili birafiş tasarımında sarı bir
aracın kapısının başka kırmızı bir araç kapısı ile değiştirilmiş olarak
gösterilmesi vb.), bu konuya-probleme yönelik fikirler geliştirerek
taslaklarını oluşturması beklenir (E3.3). İlişkilendirilen unsurların
taslakta sözel, görsel, soyut ve nesnel olarak yansıtılması beklenir.
TT.7.2.4.
Öğrencinin tasarım sürecini maddeler hâlinde sıralaması beklenir.
Hazırladığı taslağı çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme,
yırtma-yapıştırma gibi yöntemlerden birini veya birkaçını kullanarak
özgün bir tasarım ürününe dönüştürmesi istenir (D7.2).
Bu uygulamada geri dönüşüm konusuna vurgu yapılarak atık malzemelerden
ürün oluşturmaları ile çevre bilinci konusunda duyarlılık kazanmaları ve
toplumsal hayata katkı sunabilmek için geri dönüşüm ile ilgili neler
yapabileceğini ifade etmeleri sağlanabilir (D5.2). Öğrenciler atık
yönetiminin önemini kavrayarak çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasına
yönelik adımlar
atar. Ülkesinin ekonomik değerlerini tanır ve korur davranışı
kazandırmak için öğretmen, örneğin geri dönüşüm yoluyla elde edilen
malzemelerin ülke ekonomisine sağladığı katkıyı somut örneklerle
ilişkilendirerek öğrencilerin bu kaynakları bilinçli kullanmalarını
sağlar (D19.3) Ortaya çıkan özgün tasarım ürünleri, performans görevi
kapsamında ele alınarak dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran
değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme Sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin daha net
anlaşılabilmesi için iyi örneklerin yanı sıra hatalı örneklerin de
incelenmesi sağlanarak bir sanat eseri veya tasarım ürününde sanat
tasarım eleman ve ilkelerinin uygulanmasının ne kadar önemli olduğunun
farkına varılması beklenebilir.
Tasarım; çizim, boyama, kesme, katlama,
birleştirme, yırtma, yapıştırma gibi geleneksel yöntemler kullanılarak
yapılabileceği gibi iki ve üç boyutlu programlar, çizim tabletleri
kullanılarak da yapılabilir. Çalışmalar oluşturulurken yapay zekâ
uygulamalarından da faydalanılabilir.
TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Destekleme Sanat ve tasarım müzeleri
fiziki veya çevrim içi gezilebilir. Konuya ilişkin kitap, film, belgesel
veya bunların linkleri verilebilir.
Öğrencilerden sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak bir nesneyi
görselleştirmesi istenebilir. Görselleştiren nesne üzerinden
sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin nerede ve nasıl kullanıldığını
yazılı olarak ifade etmeleri istenebilir.
Temel Tasarım / Temel Tasarım Nedir? / Temel Tasarım İlkeleri / Temel Tasarım Örnekleri / Temel Tasarım 3D / Tasarım Çalışmaları / Desenden Ürüne
Desen Nedir? Nasıl Tasarlanır? 2D Desen Tasarımı Galerisi : 1 / 2 / 3 / 4 / 5 / 6 / 7 / 3D Desen Tasarımları