Temel Tasarım, Temel Tasarım İşlenişi

Temel Tasarım bu ünitede; sanat-tasarım eleman [nokta, çizgi, renk, doku, ton, valör (değer), şekil,mekân (uzam), biçim-form] ve ilkelerini [denge, ritim, vurgu, hareket, birlik, çeşitlilik, zıtlık (kontrast), oran-orantı] kullanarak fikir oluşturulması ve oluşturulan fikirlerin kodlama, taslak, teknik çizim, maket vb. ile ifade edilmesi amaçlanmıştır.
TT.7.2.1. Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini algılayabilme
a) Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini gözlemler.
b) Bir ürün veya eser üzerinde sanat-tasarım eleman ve ilkelerini karşılaştırır.
TT.7.2.2. Çevresindeki bir ürünü veya eseri yeniden yorumlayabilme
a) Bir ürünün veya eserin içeriğini inceler.
b) Bir ürünü veya eseri bağlamdan kopmadan dönüştürür.
c) Bir ürünü veya eseri anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi ifadeleriyle yeniden ifade eder.


TT.7.2.3. Sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak analoji yapabilme
a) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak analoji yapacağı konuyu belirler.
b) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak doğrudan benzerliği olan veya birbirini andıran iki unsuru ilişkilendirir.
c) İlişkilendirilen unsurları sözel, görsel, soyut ve nesnel olarak yansıtır.
TT.7.2.4. Sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak özgün bir tasarım oluşturabilme
a) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak taslak oluşturur.
b) Sanat-tasarım eleman ve ilkeleri kullanılarak tasarımı ürüne dönüştürür.

 

Anahtar Kavramlar biçim-form, birlik, çeşitlilik, çizgi, denge, doku, hareket, mekân, nokta, oran-orantı, renk, ritim, şekil, valör (değer), vurgu, zıtlık.
ÖĞRENME KANITLARI (Ölçme ve Değerlendirme)
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde araştırma sunuları, performans değerlendirme formu, uygun boyutlarda hazırlanacak tasarımlar ele alınabilir.
Performans görevi olarak öğrencilerden sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak özgün bir tasarım ürünü oluşturması ve ürününü tasarım kararlarıyla birlikte (eleman/ilke seçimi, amaç, hedef kitle, estetik gerekçe) kısaca açıklaması istenebilir ve dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formları kullanılarak değerlendirilebilir.

ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI
Temel Kabuller Öğrencilerin fikirlerini görselleştirmek için ilgili araç gereci tanıdıkları, bunların nasıl kullanıldığını bildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencinin çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma, yapıştırma gibi teknikleri uygulayabileceği kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci
Tasarım eleman ve ilkelerinin yaşantılarındaki rolünü irdelemelerini sağlamak adına “Renk olmasaydı yaşam nasıl olurdu?” gibi sorularla derse giriş yapılabilir.
Çevresinde gördüğü zıtlıkları ifade etmesi istenebilir. Bu yolla boş-dolu, koyu-açık, uzun-kısa, yatay-dikey, yakın-uzak gibi zıtlıklara ulaşması ve bunların nesne ve tasarımlar üzerinde nasıl bir etki yaptığının sorgulanması sağlanabilir.
Köprü Kurma Doğadaki renk oluşumlarını ifade etmeleri istenebilir.
“Günlük hayatta sık karşılaşılan poster ve afişlerin dikkat çekmesini hangi renkler sağlar?”,
“Giydiğiniz kıyafetlerde hangi renk, desen ve dokuları tercih edersiniz?”, “Ambulansın ve polis arabalarının siren lambalarının rengi tesadüfen mi seçilmiştir?”, “Savaş gemileri neden gri renklidir?” gibi sorularla sanat-tasarım ilke ve elemanlarının günlük yaşamda kullanımını sorgulayarak fark etmeleri sağlanabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
TT.7.2.1. Öğrencilerin sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin önemini vurgulamak için sınıfa getirilen renkli poster, afiş, kitap, heykel, ürün vb.den birini seçmeleri, örnek üzerinde sanat tasarım eleman ve ilkelerini gözlemlemeleri istenir (E3.2). Öğrencilerin ürün-eser üzerindeki sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin nasıl kullanıldığını fark etmeleri sağlanır.
Gösterilen örneği inceleyerek sanat-tasarım elemanlarının (nokta, çizgi, renk, doku, biçim-form vb.) ve ilkelerinin (denge, ritim, vurgu, hareket, birlik, çeşitlilik, oran-orantı vb.) ne anlama geldiğini kendi ifadeleriyle açıklamaları beklenir. Bu süreçte renk, desen, doku gibi duyusal özelliklerin estetik algı ile ilişkisini fark ederek bu kavram ve bileşenleri ifade etmeleri sağlanır (E3.3, SAB2, SDB2.1, OB4, D7.1). Öğrencilerin örneklerden yola çıkarak sanat-tasarım elemanlarını ve ilkelerini ürün-eserüzerinde göstermeleri beklenir (KB2.10). Bir afiş ile bir tekstil ürünü karşılaştırılarak afişteki vurgu ve hareketin nasıl sağlandığı tekstildeki renk ve desenlerin nasıl kullanıldığını değerlendirmesi, görsel bileşenlerindeki benzerlik ve farklılıkları belirlemeleri sağlanır.
Öğrencilerin geleneksel sanatları ve yerel kültürü fark etmeye yönelik eserler seçmeleri teşvik edilir (D7.3, OB4, OB5).

TT.7.2.2.
Öğrencilerden bir sanat eserini veya bir tasarım ürününü (sanat-tasarım eleman ve ilkelerini dikkate alarak) incelemeleri ve değerlendirmeleri beklenir. Ayrıca bu üründe ekleme veya çıkarmalar yaparak ürünü bağlamından koparmadan dönüştürerek çizim ve renklendirme yoluyla yeniden ifade etmeleri sağlanır (OB4).
TT.7.2.3.
Öğrencilerden tasarımla ilgili bir konu-problem belirlemeleri ve buna yönelik inceleme yapmaları istenir. Tasarım fikrini geliştirme sürecinde seçilen konu ile doğrudan benzerliği olan veya birbirini andıran iki unsuru ilişkilendirerek analoji yapması (organ bağışı ile ilgili birafiş tasarımında sarı bir aracın kapısının başka kırmızı bir araç kapısı ile değiştirilmiş olarak gösterilmesi vb.), bu konuya-probleme yönelik fikirler geliştirerek taslaklarını oluşturması beklenir (E3.3). İlişkilendirilen unsurların taslakta sözel, görsel, soyut ve nesnel olarak yansıtılması beklenir.
TT.7.2.4.
Öğrencinin tasarım sürecini maddeler hâlinde sıralaması beklenir. Hazırladığı taslağı çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma-yapıştırma gibi yöntemlerden birini veya birkaçını kullanarak özgün bir tasarım ürününe dönüştürmesi istenir (D7.2). Bu uygulamada geri dönüşüm konusuna vurgu yapılarak atık malzemelerden ürün oluşturmaları ile çevre bilinci konusunda duyarlılık kazanmaları ve toplumsal hayata katkı sunabilmek için geri dönüşüm ile ilgili neler yapabileceğini ifade etmeleri sağlanabilir (D5.2). Öğrenciler atık yönetiminin önemini kavrayarak çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik adımlar
atar. Ülkesinin ekonomik değerlerini tanır ve korur davranışı kazandırmak için öğretmen, örneğin geri dönüşüm yoluyla elde edilen malzemelerin ülke ekonomisine sağladığı katkıyı somut örneklerle ilişkilendirerek öğrencilerin bu kaynakları bilinçli kullanmalarını sağlar (D19.3) Ortaya çıkan özgün tasarım ürünleri, performans görevi kapsamında ele alınarak dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

FARKLILAŞTIRMA
Zenginleştirme Sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin daha net anlaşılabilmesi için iyi örneklerin yanı sıra hatalı örneklerin de incelenmesi sağlanarak bir sanat eseri veya tasarım ürününde sanat tasarım eleman ve ilkelerinin uygulanmasının ne kadar önemli olduğunun farkına varılması beklenebilir.
Tasarım; çizim, boyama, kesme, katlama, birleştirme, yırtma, yapıştırma gibi geleneksel yöntemler kullanılarak yapılabileceği gibi iki ve üç boyutlu programlar, çizim tabletleri kullanılarak da yapılabilir. Çalışmalar oluşturulurken yapay zekâ uygulamalarından da faydalanılabilir.

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Destekleme Sanat ve tasarım müzeleri fiziki veya çevrim içi gezilebilir. Konuya ilişkin kitap, film, belgesel veya bunların linkleri verilebilir.
Öğrencilerden sanat-tasarım eleman ve ilkelerini kullanarak bir nesneyi görselleştirmesi istenebilir. Görselleştiren nesne üzerinden sanat-tasarım eleman ve ilkelerinin nerede ve nasıl kullanıldığını yazılı olarak ifade etmeleri istenebilir.


Temel Tasarım / Temel Tasarım Nedir? / Temel Tasarım İlkeleri / Temel Tasarım Örnekleri / Temel Tasarım 3D / Tasarım Çalışmaları / Desenden Ürüne

Desen Nedir? Nasıl Tasarlanır? 2D Desen Tasarımı Galerisi : 1 / 2 / 3 / 4 / 5 / 6 / 7 / 3D Desen Tasarımları