Bilim adamları ve icatları
Archimedes (Arşimet) MÖ 287-212)
Yunanlı bir matematikçi ve mucit olan Archimedes suyun
çıkartılması için spiral bir pompa icat etmiştir, Archiemedes
vidası olarak adlandırılan bu pompa halen kullanılmaktadır.
Kürenin hacmini bulmaya yarayan çeşitli hesaplamalar ve
formüller bulmuştur. En çok sıvıların kaldırma gücü esaslan
üzerinde yaptığı çalışmalar ile ünlüdür. Rivayete gore; küvetin
içinde yıkanırken, suyun vücudunu kaldırdığını fark etmiş ve bu
sayede suyun kaldırma kuvveti bulmuştur. Sirakuza
şehrindeki
evinde bir buluş üzerinde çalışırken Romalı bir asker tarafından
öldürülmüştür.
Nicolaus Copernicus (MS 1473-1543)
Polonya'da doğan Copernicus, Krakov'da matematik ve optik
üzerinde çalismalar yapmistir. 30 yillik bir çalismamn sonunda
Dünyanm, her gun kendi ekseni etrafmda ve Dünya ve diğer
gezegenlerin fakh süreli yillar boyunca Günes'in yörüngesinde
döndüğü teorisini ortaya atmistir. Bu teori, Dünya'nm evrenin
merkezi olduğunu ileri süren geleneksel görüsün geçersizliğini
ortaya koymustu. Copernicus bu karsi teorisini yaymlamakta
isteksizdi, ancak; ölümünden sonra diğer öncü gök bilimciler bu
teoriyi gelistirmis ve genisletmislerdir. Bu gök bilimciler
Kepler, Galileo ve Newton'dur.
Tycho Brahe (1546-1601)
Brahe, o zaman Danimarka idaresi altmda olan Güney isveç'te
doğmustur. Teleskopun icadından önce astronomi üzerinde çahsmalar
yapmistir. Zamanm astronomi cetvelinde çok ciddi yanhslar
olduğunu kesfetmistir. Bu hatalan düzeltmek için ölümüne kadar
sürecek olan bir projeye baslamistir. Kuyrukluyildizlann göksel
cisimler olduğunu ispatlayan Brahe Dünya'daki bir yilin süresini
bir saniyede hesaplayabiliyordu. Asistani olan Kepler Brahe'nin
gözlemleri üzerine calismalarim sürdürmüs ve Mars'm eliptik bir
yörünge üzerinde hareket ettiğini hesaplamistir.
Blaise Pascal (1623-1662)
Fransa'da doğan Pascal 1647'de bir hesap makinesi icat etmistir.
Daha sonra barometre, hidrolik kaldiraç ve sinngayi icat
etmistir. Sivilarm basmci üzerinde çahsan Pascal bir sivi
basmcinin bütün yönlerde ayni olduğu ve basmçtaki değisimin
derhal iletildiğini göstermistir.
Galileo Galilei (1564-1642)
italyan gök bilimci ve matematikçi olan Galileo ilk kinlnnali
teleskopu gelistirmistir. Venus gezegenini gözlemlemiş ve Günes
lekelerini üzerinde çalisan ilk insan olmustur. Sarkacm sabit
bir sıklıkta salmdiğini bulmuç ve düsen cisimler yasasmi
kesfetmistir. Copernicus'un evren teorisinin bir savunucusu olan
Galileo dini otoritenin tepkisi nedeniyle düsüncelerini inkar
etmek zorunda kalmistir. Floransa'da ev hapsinde tutulurken
çalismalanni sürdürmüs ve 1637'li yillarda tamamen kör olmustur.
Robert Boyle (1627-1691)
irlanda'da doğumlu bir bilim adami olan Boyle hava, bosluk,
yanma ve solunum üzerinde deneyler yapmıstır.1662'de sabit bir
sicakhktaki gazm basmci ile hacminin ters orantili olduğunu
gözlemlemistir. Bu iliski Boyle Yasasi olarak adlandinlmistir.
Boyle, ayrica; asitler, alkaliler, yoğunluk, kirilma ve
kristallerin sekilleri ve yapilisi üzerinde de çalismistir.
Isaac Newton (1642-1727)
ingiliz fizik ve matematikçisi. Newton yerçekimi üzerine yapmis
olduğu çalismalar ile tanmir, ancak; bu çalismalar yapmis olduğu
çok kapsamli yasa ve kesiflerin sadece bir bölümüdür. Hareketin
üç kanunu gelistirmiç ve beyaz isiğm farkh renkteki isik
ismlanndan olustuğunu kesfetmistir. 1868'de ilk yansitmali
teleskopu insa etmistir. Newton yasami boyunca birçok tartismanm
içinde yer almistir. Bunlar içinde en dikkat çekici olani
calculus olarak bilinen matematik bransmi ilk kesfeden Karl
Leibniz ile calculus üzerine yürüttüğü tartismadir.
Benjamin Franklin (1706-1790)
Boston, Massachusetts'de doğan Franklin matbaaci, devlet adami,
üretken bir yazar ve mucitti. Caddelerin isiklandirmasim
gerçeklestirmis ve Amerikan posta sistemini yeniden organize
etmistir. Ayrica; düsük yakit tüketimine sahip Franklin sobasini,
paratoneri, çift odakh mercek gözlüğünü, ilk kopyalama
makinesini ve mizikayi icat etmistir. Elektrik üzerine yapmis
olduğu deneyler Franklin'in en çok bilinen bilimsel çahsmasidir,
Elektrik akiminin yüklü mikroskobik parçaciklarinm hareketinden
ibaret olduğunu kavrayan Franklin elektrik akimi akiç modeli
gelistirmistir. Onlü uçurtma deneyi ile yildinmin elektriğin bir
türü olduğunu kanitlamistir.
Joseph Priestley (1733-1804)
Ingiliz kimyager Joseph Priestley 1774'te oksijeni kesfetmistir.
Ayrica; amonyak, karbonmonoksit, nitrous oxide ve süifürdioksidi
tanimlamistir. Yesil bitkilerin oksijen verdiğini ve gun isiğma
ihtiyaç duyduğunu kesfetmistir. Bir öğretmen, yazar ve
politikaci olan Priestley Fransiz Devrimi'ni desteklemis ve köle
ticaretine karsi çikmistir. Priestley 1794'te Amerika'ya göç
etmistir.
Antoine Lavoisier (1743-1794)
Modern kimyanin kimyaoisi olarak kabul edilen Fransiz bilim
adami Lavoisier havanm oksijen ve nitrojen admi verdiği
gazlannin bir kansimi olduğunu göstermis ve suyun hidrojen ve
oksijen içerdiğini ispat etmistir. Kimyasal bilesikler adi
verilen bir yöntem tasarlayan Lavoisier, ayni zamanda; metrik
sistemi planlayan komisyonun da bir üyesi olmustur. Fransiz
Devrimi'ne karşi olan Lavoisier 1794'te Paris'te giyotin ile
idam edilmiştir.
