Bilim adamları ve yaşam öyküleri
Wright Kardeşler
Wright Kardeşler, ilk motorlu uçağı
yapan ünlü kardeşlerdir. Wilbur Wright 1867 yılında doğmuş, 1912
yılında ölmüştür. Kardeşi Orville Wright ise 1871 yılında
doğmuş, 1948 yılında ölmüştür.
Ohio, Daytonlu iki bisiklet ustası olan Wilbur ve Orville
Wright, 1899'da kuşların nasıl uçtukları hakkında kendilerine
ipucu verebilecek her şeyi sistemli bir şekilde incelemeye
başladılar. Bilimsel eserlerde ve eski insanların deneyimleri
arasında kendi işlerine yarayacak hiçbir şey olmadığını kısa
sürede anlayan Wright kardeşler sadece Berlin yakınlarındaki bir
tepe üstünden planörle uçuş denemeleri yapan ve bu konuda çok
dikkatli notlar tutan Alman mühendisi Otto Lilienthal'in
çalışmaları vardı.
Orville Wright
Wilbur WrightLilienthal kuşların uçmalarını çok yakından
incelediği için planörünün bir kuşu andırmasına fazla şaşmamak
gerekir. Fakat o içlerinde ünlü ressam Leonardo Da Vinci'nin de
olduğu birçoklarını cezbeden tuzağa, yani kuş uçuşunu temsil
eden kanat çırpma olayının cazibesine kapılmadı. Lilienthal
uçabilecek bir uçağın havayla temas halinde olan sabit bir
kanadı olması gerektiğini gösterdi. Kararlı bir uçuşu
gerçekleştirebilmek için gerekli kontrol sadece onun söylediği
böyle bir kanat tarafından sağlanabilirdi ve bu konuda Wright
kardeşler de onunla uyuşuyordu.
Wilbur ve Orville Wright bilimsel öğrenim görmemişler, liseden
sonra yüksek bir okulda gitmemişlerdi. Fakat uçma alanındaki
çalışmalarını ilerlettirken kendi bilimsel yönlerini de model
uçaklar, uçurtmalar, insan taşıyan planörler ile yaptıkları
yüzlerce deney sayesinde bu konuda bilimsel bir eser
hazırlayacak kadar ilerlettiler. Hatta hazırladıkları 200'den
çok farklı tipteki kanatları denemek için bir rüzgar tüneli dahi
yaptılar. Wright kardeşlerin 17 Aralık 1903'te North Carolina'da
Orville'in kontrolünde havalanan ilk uçağı aerodinamik ses
teorisine bağlı kalınarak yapılmıştı.
Bu uçak iki pervaneliydi. Pilotla birlikte ağırlığı 335 kg.dı.
Bu uçuşun beş tane görgü şahidi vardır. Orville birinci denemede
12 saniye uçtu. Ve sadece 37 metre mesafe katetti. O günkü son
denemesinde ise, bu süre 59 saniyeye çıkmıştı ve 280 metrelik
bir mesafeye uçmuştu. Daha sonra uçaklarını geliştirdiler ve
1904 yılında uçağa havada dönüşler yaptırarak, geri dönmek
suretiyle kalktıkları noktaya inmeyi başardılar.
Wright kardeşler, iyi bir uçak tasarımında kanadın ani esen
şiddetli rüzgarların zararlı etkisiyle sert havanın aşağı ve
yukarı çekici etkisine karşın pilotun düzeltmesiyle kanadın daha
uygun bir vaziyet almasını sağlayan bir mekanizma bulunması
gerektiğini anladılar. Kuşları gözleyerek sert havalarda uçuş
düzeylerini korumak için kanat uçlarını nasıl büktüklerini not
aldılar. Kanat bükmeyi planörlerinin kanatlarının uçaklarını bir
mekanizma yardımıyla eğerek taklit ettiler. Deneylerinden bunun
işe yarayacağını tahmin etmişlerdir. Gerçekten de işe
yaramıştır. Kanat eğmenin uçuş aerodinamiğini nasıl etkilediğini
doğru bir şekilde tahmin ettiler ve anladılar.
Wright Kardeşler artık uçabilen bir uçak yaratmışlardı ama onu
nasıl uçuracaklarını bilmiyorlardı. Bunu onlara gösterebilecek
ne bir kitap ne de bir öğretmen vardı. Yavaş yavaş ve metotlu
bir şekilde uçakla dönüş yapabileceklerinden çok zaman önce emin
olmuşlardı. Daha ilk denemelerinde uçak tam bir daire dönüşünü
kolaylıkla tamamlayarak havalandıkları noktanın yanına indi.
Uçak dizaynı, diğerleri Wright kardeşlerinin seviyesine
gelinceye kadar bir süre olduğu yerde saydı. Pilotun kanadın
üzerine yatık bir şekilde durmaktan kurtarıp oturmasını
sağlayacak bir yer yapılması gibi zorunlu bir takım şeyler
gerekiyordu. Wright kardeşler pilotun oturabildiği bir uçak
dizaynı hazırladılar. Ayrıca bir de iniş takımı yaparak
kendilerini ilk uçuşlarında yanlarında taşıdıkları tekerlekli
kriko ve monoraydan kurtardılar.
'"Ben gelecek için hiç bir endişe duymadım. O yeterince hızlı geliyor."