Bilim adamları ve yaşam öyküleri

Blaise Pascal
Pascal, 19 Haziran 1623
günü Fransa'da Clermont'ta doğdu. Babası
kültürlü bir adamdı. Pascal yedi yaşına gelince,
babası Paris'e yerleşti. Yedi yaşına gelen
parlak çocuk öğrenimine başladı. Kendisi gibi
çok güzel ve kültürlü iki kız kardeşi vardı.
Özellikle Jak Qualine, Pascal'ın yaşamında
önemli rol oynamıştır. Kız kardeşinin bu etkisi
bazen iyi, fakat çoğu kötü yönde olmuştur.Bir
Fransız matematikçi ,fizikçi ve aynı zamanda
teolojist olan Blaise Pascal, Etienne Pascal'in
üçüncü çocuğu ve tek oğluydu.Daha üç yaşındayken
annesinin ölümü üzerine yetim kalır.1632 yılında
babası dört çocuğuyla beraber Clermont’u terk
ederek Paris’e yerleşir. Pascal doğduğunda,
Descartes yirmi yedi yaşındaydı. Descartes
öldükten sonra Pascal daha on iki yıl yaşadı.
Newton'dan sadece birkaç yıl önce doğmuştur.
Descartes ve Fermat gibi büyük matematikçilerle
çağdaş olması bir yerde kendisi için bir
şanssızlıktı. Bu nedenle, tek başına
oluşturabileceği olasılıklar kuramının keşfini
Fermat'la paylaştı. Kendisini harika çocuk diye
ünlü yapan yaratıcı geometri fikrini,
kendisinden daha az ünlü olan Desargues'dan
esinlendi. Daha çok din ve felsefe konularına
eğildiği için matematiğe az zaman ayırdı. Kız
kardeşi ona bu konuda egemendi. Buna karşın,
yapabileceğinin çok daha fazlasını verdi.Babası
antiortodox olduğu için O’nu kendisi
yetiştirmeye karar verir. Kendisi de zamanının
iyi matematikçilerinden olan Etienne Pascal,
oğlunun 15 yaşından önce matematik çalışmaması
gerektiğine karar vererek evini matematik
dokümanlarından arındırır.Fakat bu küçük
Pascal’in sadece matematik merakını ateşler,12
yaşında kendisi geometri çalışmaya başlar. O
zamanlarda üçgenin iç açılarının toplamının, iki
dik açının toplamına eşit olduğunu bulur , bunun
üzerine babası teslimi silah eder ve ona
incelemesi için Euclid’in teoremlerini içeren
dokümanları verir. Yani matematikle ilgisi
çocukluk döneminde matematik eğitimi almadan
başlar, sonraları babasıyla beraber Academie
Parsienne deki derslere katılmaya başlar, 16
yaşına geldiğinde burada aktif olarak rol alır,
ve profesör Girard Desargues in bir numaralı
yardımcısı ve öğrencisi olur. Bu esnada
özellikle konikler üzerinde çalışarak konu
hakkında kitapçık yayınlar. 1639 yılında da
Pascal'ın Esrarengiz Altıgeni yle geometriye
katkıda bulunur. Pascal, çok erken gelişen bir
çocuktu. Fakat, vücutça oldukça zayıftı. Bunun
tersine, kafası çok parlaktı. Öğrenimi
başlangıçta çok başarılı geçiyordu. Çok küçük
yaşta olmasına rağmen, matematiğe gösterdiği
ilgi çok dikkati çekiyordu. Hatta, matematik
problemleriyle gece gündüz uğraşmaya başladı.
Sağlığının bozulacağından kuşkulanan babası, bir
aralık onun matematik çalışmasına engel olduysa
da, onun bu davranışı Pascal'ın matematik
çalışmasına daha çok yöneltti. Geometri çalışmak
için oyunlarını bıraktı. On iki yaşında
babasına, geometrinin ne dernek olduğunu sordu.
Euclides'in "Elements" adlı geometri kitabını
kısa bir zaman içinde yutarcasına bir roman gibi
okudu. Hiç bir yardım görmeden ve hiç bir
geometri okumadan, çok küçük yaşta bir üçgenin
iç açılarının toplamının 180 derece, yani iki
dik açı olduğunu kanıtlamıştır. Daha önce, hiç
bir kitabı okumadan, Euclides'in birçok
önermesini ispatlamıştı, Yine, Pascal hakkında
abartma yapmaktan özellikle kaçınan kız kardeşi
Gilbert'in anlattıklarına göre; Pascal
Euclides'in ilk otuz iki önermesini Elements
adlı kitabındaki sıraya göre bulmuştur. Otuz
ikinci önerme ise, bir üçgenin iç açılarının
toplamı ile ilgili ispatıdır.Daha 16 yaşındayken
konikler üzerine bir inceleme yazdı. 1642'de bir
hesap makinası icat etti. Matematikle uğraşan
babasıyla birlikte Paris Mersenne Akademisi'ne
kabul edildi. Pascal on dört yaşına gelince,
Mersenne tarafından yönetilen ilmi tartışmalara
kabul edildi. Bu tartışmaların yapılması,
Fransız İlimler Akademisini doğurdu. Pascal
kendi kendine bir geometrici olmuştu. Baba
Pascal'ın hükümet makamlarıyla boğuşması aileyi
kötü duruma düşürdü. Güzel ve parlak kız kardeşi
Jacqueline, vergi konusunda babası ile
anlaşmazlığa düşen Cardinal de Richelieu'yu
eğlendirmek için, önünde oynatılan bir oyunda
kendisini tanıtmadan oyuna çıkar. Kendini hayran
eden artistin kim olduğunu öğrenen Cardinal, tüm
aileyi bağışlar ve ondan sonra baba Pascal'a bir
memurluk verir. Pascal, on altı yaşından önce,
1639 yılında, geometrilerin en güzel teoremini
ispat etti. On dokuzuncu yüzyılda yaşayan
İngiliz matematikçisi ünlü Sylvester, Pascal'ın
bu büyük teoremine "kedi beşiği" adını
vermiştir. Pascal, on bir yaşına gelince sesler
hakkında bir eser vermiştir. On altı
yaşındayken, konikler üzerine bir eser yazarak,
ünlü Descartes'i hayretlere düşürmüştür. On
sekiz yaşına gelince, şimdi Paris sanayi
müzesinde saklanan hesap makinesini bulmuştur.
Fizikte, havanın ağırlığını, sıvıların denge
halini ve basıncı hakkında Pascal kanunlarını
bulmuştur. Apollonius ve başkalarının
çalışmalarını birer sonuç kabul eden dört yüz
tane önerine ortaya koymuştur. Bu eserin tümü
basılamadığı için, bir daha da ele geçmemek
üzere kaybolmuştur. Fakat, Leibniz bu eserin bir
kopyasını görmüş ve onu inceleme şanslılığına
ermiştir. Pascal'ın bu eseri geometrik bir
metrik olmayıp bir izdüşüm geometrisidir.
Aristo, matematiği çokluklar ilmi diye
tanımlıyordu. Oysa Pascal'ın geometrisinde
çokluk yoktur. Pascal, on yedi yaşından ölümü
olan otuz dokuz yaşına kadar ızdırapsız ve
acısız gün görmedi. Hazımsızlık, mide ağrıları,
uykusuzluk, yan uyuklamalar ve bu ağrıların
verdiği gece kabusları onu yedi bitirdi. Böyle
olmasına karşın, yine de bu ağrılar içinde
durmadan çalışıyordu.Pascala göre rastlantı
geometriye dökülebilir. O'nun olasılıklar
hesabına yaklaşımı, Pascal üçgeni denen
aritmetik üçgene dayanır. Pascal daha sonra
sikloit üzerine incelemelere başladı ve Traité
des sinus du quart du cercle (Çeyrek çemberin
sinüsleri üzerine inceleme) adlı yapıtında
Leibniz 'in de yararlanacağı karakteristik
üçgeni buldu... 1653'ten itibaren matematik ve
fizik üzerine çalışarak sıvıların kararsızlığı
üzerine bir kitapçık yazar. Bu kitapçıkta
Pascal'ın basınç kanunu açıklanır. Kendisi binom
üçgeni üzerinde çalışan ilk matematikçi olmasa
da bu konuda çalışması değişik gelişmelere ışık
tutmuştur...Aynı yıl babasının bir vergi toplama
memuru olarak tayini çıkması üzerine Paris'i
terk ederek Rouen şehrine yerleşirler. Burada
babasına yardımcı olmak amacıyla ilk rakamsal
hesap makinesini yapar, bunu gerçekleştirmek
için üç yıl çalışır, 1642-1645. Yirmi üç
yaşlarında, kız kardeşinin baskı ve etkisiyle
Hıristiyan dinine ve bunun içinde bazı
tarikatlara girdi. Bu konuda epey sarsıntılar da
geçirdi. Fakat, yine onda matematik ağır bastı.
Pascal, hurma ağaçları gibi tepeden kurumaya
başladı. Aynı yıl hazım organları bozuldu. Bu
ara geçici bir felç geçirdi. Bu ona çok ağrılar
verdi. Her şeye rağmen, düşüncesi ve kafasının
çalışmaları sürüyordu. 1648 yılında
Toriçelli'nin (1608 -1647) çalışmalarını
inceleyerek, onun da önüne geçti. Yükseklikle
basıncın değiştiğini saptadı. Descartes,
Pascal'la çeşitli konuları konuşmak ve özellikle
barometre hakkında bilgi almak için geldi. Bu
iki bilginin yaradılış ve ruhsal durumları pek
uyuşmuyordu. Descartes, konikler üzerine yazılan
eserin on altı yaşında bir çocuk tarafından
yazıldığına inanmayı açıkça kabul etmedi. Daha
da ileri giderek, Pascal'ın barometre deneyleri
düşüncesini, Mersenne'nin çalışmalarından çalmış
olmasından şüphelendi. Descartes'le Pascal'ın
aralarında çekememezliğe neden olan üçüncü konu
din üzerine olan düşüncelerindeki ayrılıklardı.
Descartes Cizvitleri tutuyor, Pascal'sa
Jansen'in mezhebini savunuyordu. Pascal'ın açık
sözlü kız kardeşi Jacqueline'nin sözlerine
bakılırsa, bu iki dahi birbirlerini oldukça
kıskanıyorlardı. Bu nedenle de, adı geçen
yukarıdaki görüşme ve ziyaret soğuk bir buluşma
olmuştu. Descartes'in genç dostuna bazı öğütleri
oldu. Pascal da onu ciddiye almadı. 1658 yılının
bir gecesinde, uykusuzluk ve diş ağrılarından
kıvranan Pascal, kerpetenin egemen olduğu bir
zamanda, korkunç ağrılarını unutmak amacıyla,
birçok ünlü matematikçinin uğraştığı zarif
sikloid eğrisine daldı. Tüm ağrılarının
geçtiğini gördü. Ya da, sikloid üzerine o kadar
daldı ki, tüm ağrı ve acılarını unuttu. Tam
sekiz gün sikloid geometrisi üzerinde çalıştı.
Bu eğri ile ilgili olan çeşitli problemleri
çözmeyi başardı. Bu buluşlarının bazılarını
takma Amos Detonville imzasıyla, Fransız ve
İngiliz matematikçilerine meydan ,okumak
amacıyla basılmıştır. 1658 yılında kendini
oldukça hasta hissetti. Kısa aralıklarla gelen
uyuklamalar dışında, şiddetli ve dinmek bilmeyen
baş ağrıları ona çok eziyet ediyordu. Tam dört
yıl bu ağrılarla kıvrandı. 1662 yılının haziran
ayında otuz dokuz yaşındayken öldü. Ölümünden
sonra yapılan otopsisinde, ağrılarının nedeninin
ciddi bir beyin hastalığından ileri geldiği
saptandı. Pascal'ın felsefeyle ilgili en meşhur
kitabı Pensées (Düşünceler), din, hayat ,bilim
üzerine, O'nun daha çok dinsel yönünü ve Allah
inancını ortaya kor, bunu da şöyle diyerek
gösterir;If God does not exist, one will lose
nothing by believing in him, while if he does
exist, one will lose everything by not believing.
(Eğer Allah yoksa insan ona inanmakla hiçbirşey
kaybetmeyecek, fakat varsa inanmamakla çok şey
kaybedecek.) Bu kitabı yaşadığı devirde
yayınlanmasına izin verilmese de ölümünden
birkaç yıl sonra yayınlanmıştır. Pascal 39
yaşında 1662 yılında kansere yenik düşerek
hayata gözlerini yumar Pascal, Fermat ile
birlikte olasılıklar kuramını kurmakla, yeni bir
matematik dünyası yaratmış oluyordu. Bu kuramın
tüm inceliklerini ortaya döktü. Bu kuramı
oluştururken, Fermat'la sürekli
haberleşmişlerdir. Yapılan bu mektup görüşmeleri
incelendiğinde, bu kuramın gerçek kurucularının
Pascal ile Fermat'ın eşit payları olduğu
görülür. Yaptıkları şeyler temelde aynı, fakat
derinlemesine inilmeleri ayrı ayrıdır. Bu arada
Pascal'ın düştüğü ufak hatayı Fermat belirtince,
Pascal da bu hatasını hemen düzeltti. Bu
haberleşmedeki ilk mektuplar kaybolmuşsa da,
daha sonraki mektuplar hala eldedir. Bu büyük
olasılıklar kuramının çıkış nedeni, Pascal'a
kumarbaz Chevalier de Mere tarafından
önerilmesiydi. En önemli görevi de elli iki
kağıt oyunu oynuyordu. Bu ara tavla zarlarının,
şekilleri aynı olan ayrı renkli bilyelerin önemi
büyüktür. Buna bağlı olarak, ünlü Pascal üçgeni
doğdu. Pascal'ın bu üçgeni, daha sonraki
yıllarda çok kullanıldı. Özellikle seri
açılımları ve binom açılımı bu yöntemle
kolaylıkla bulunur.
1 11 121 1331 14641

Pascal üçgeni, binom açılımındaki katsayıları
bulmaya yarar. Pascal'ın bu üçgeni, olasılıklar
kuramında da ustalıkla kullanılır. Bu üçgen,
biyolojideki uygulamalar, matematik, istatistik
ve pek çok modern fizik konularında uygulama
alanı bulunur. Hıristiyan dini, mezhepler ve
sonu gelmez ağrılar içinde bir dahi maddi olarak
yok olup gitmiştir. Fakat, bıraktıklarıyla
yaşamaktadır. ±Pascal'dan İnciler: “Sebeplerin
varacağı son nokta, onun ötesinde çok şey
vardır. İnsanoğlunun mahiyeti arzu ve isteklerle
doludur, o bütün bunları tatmin edebilecek olana
müştaktır.” “Yarış at için neyse, yalanlamak
,inanmak ve şüphe etmek insan için odur. Biz
gerçekleri sadece sebeplerle değil, kalple de
buluruz.