Yalan Makinesi
Televizyondan veya gazetelerden, bizde pek
olmasa da ABD'de polis sorgulamalarında gerektiğinde bir sanığın
yalan makinesine bağlanarak, doğruyu söyleyip söylemediğinin
kontrol edildiğini görmüş veya okumuşsunuzdur. Hatta ABD'de FBI
veya CIA gibi çok önemli devlet görevlerine alınmaya aday
memurlara da bu test uygulanmaktadır.
'Polygraph' denilen bir alet ile sanığa 4-6 adet sensör
bağlanır. Bu sensörlerden gelen çeşitli sinyaller, dönmekte olan
bir kağıdın üzerine grafik olarak kaydedilir. Bu sensörlerle
sanığın,
o Nefes alış hızı.
o Nabzı.
o Kan basıncı (tansiyonu).
o Terleme miktarı.
kayda alınır. Bazı yalan makinelerinde kol ve bacak hareketleri
de kaydedilir.
Yalan makinesi testi başladığında, sanığa önce 3 veya 4 basit
soru sorulur. Bu şekilde sanığın verdiği sinyallerin düzeni
öğrenilir. Daha sonra gerçek sorular sorulmaya başlanılır ve
sinyaller kayda alınmaya devam edilir.
Test süresince ve sonrasında bir uzman grafikleri sürekli
kontrol altında tutarak, hangi sorularda sinyallerin değiştiğini
tespit eder. Kalp atışının hızının artması, tansiyonun
yükselmesi ve terleme genellikle yalan söylemenin
belirtileridir. İyi eğitilmiş bir uzman grafiklere bakınca
nerede yalan söylendiğini derhal anlayabilir.
Her şeye rağmen, insanların soruları yorumlamaları ve tepkileri
farklı olduğundan, yalan söylerken farklı davranabildiklerinden,
bu test mükemmele ulaşmış değildir, bazen yanıltıcı olabilir ve
kesin delil kabul edilmez.