29 Ekim 1923 ülkemizde cumhuriyet
yönetiminin ilan edildiği gündür. Bugün ulusal bayram günüdür. Her yıl
cumhuriyet yönetiminin ilanını 28 – 29 Ekim günleri Cumhuriyet Bayramı
olarak coşkun törenlerle kutlarız.
Cumhuriyet Yönetiminden önce devletimizin adı Osmanlı İmparatorluğu idi.
Osmanlı Devleti,
Osman Bey tarafından 1299′da Söğüt ‘de kuruldu. Osmanlı
devlet yöneticisine padişah denirdi. Osmanlı Devletini altı yüz yirmi
dört yılda, otuz altı padişah yönetti. Son padişah Sultan
Vahdettin’dir.Eskiden ülkelerde tek kişi egemendi. Ülkelerini
diledikleri gibi yöneten bu kişilere padişah, şah, kral, hakan, sultan
denirdi. Yönetim çoğu zaman babadan oğula geçerdi. Oğulun küçük olması,
deli olması yönetici olmaya engel sayılmazdı. Böyle tek kişinin kendi
başına buyruk, sorumsuz, denetimsiz yönetimine mutlakiyet denir.
Mutlakiyet yönetiminde egemenlik kayıtsız şartsız tek bir kişidedir.
Mutlakiyetle yönetilen ülkelerde zamanla hakana, padişaha, şaha, krala
yardımcı olsun diye meclis kuruldu. Meclis üyeleri halkın dileklerini
yöneticiye duyurur, yasa tasarısını hazırlardı. Bu yasa taslakları
hakan, padişah, şah, kral tarafından benimsendiğinde yasalaşırdı. Bu
yönetim biçimine Meşrutiyet denir. Ancak meclisin yetkileri genel olarak
çok sınırlıdır.
Osmanlı Devletinde 1876 ve 1908 yıllarında iki kez
meşrutiyet ilan edildi.
Üçüncü yönetim biçimi cumhuriyettir.
Cumhuriyet’te egemenlik kayıtsız şartsız ulusundur. Ulus kendini yönetme
yetkisini temsilcileri – milletvekilleri- aracılığı ile kullanır.
Cumhuriyet yönetiminde yurttaşın seçme ve seçilme hakkı vardır. Seçilen
temsilciler yasalar yapar, yöneticileri ulusu adına denetler.
Yönetilenler dilerlerse seçimlerde yöneticilerini değiştirirler.
Atatürk’ün Cumhuriyetle İlgili Sözleri
• “Türkiye devletinin şekl-i hükûmeti cumhuriyettir.”
• Türk milletinin karakterine ve adetlerine en uygun olan idare,
Cumhuriyet idaresidir. (1924)
• Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemiyle devlet şekli demektir.
(1933)
• Cumhuriyet, yüksek ahlaki değer ve niteliklere dayanan bir idaredir.
Cumhuriyet fazilettir. (1925)
• Bugünkü hükümetimizin, devlet teşkilatımızın doğrudan doğruya milletin
kendi kendine, kendiliğinden yaptığı bir devlet ve hükümet teşkilatıdır
ki onun adı Cumhuriyettir. Artık hükümet ile millet arasında geçmişteki
ayrılık kalmamıştır. Hükümet millet ve millet hükümettir. (1925)


•
• Cumhuriyet, yeni ve sağlam esaslarıyla, Türk milletini emin ve sağlam
bir istikbal yoluna koyduğu kadar, asıl fikirlerde ve ruhlarda yarattığı
güvenlik itibariyle, büsbütün yeni bir hayatın müjdecisi olmuştur. 1936
(Atatürk’ün S.D. I, S. 372)
• Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır. 29 Ekim
1923 (Nutuk II, S. 814-15)
• Cumhuriyetimiz öyle zannolunduğu gibi zayıf değildir.
Cumhuriyet
bedava da kazanılmış değildir. Bunu elde etmek için kan döktük. Her
tarafta kırmızı kanımızı akıttık. İcabında müesseselerimizi müdafaa için
lâzım olanı yapmağa hazırız. 1923 (Atatürk’ün S.D. III, S. 71).
Kitap Okumasaydım Cumhuriyeti Kuramazdım!
Belirli Günler / Atatürk'ün Cumhuriyet İle İlgili Sözleri / Cumhuriyet Bayramı Şiirleri / 29 Ekim Panoları / 23 Nisan / 19 Mayıs